Şeyhlerinin Tabakaları ve Mertebeleri

Muhammed ibn Ebî Hatim, Buhârî’den şunu rivayet etti: Buharı: Ben 1080 tane nefisten hadîs yazdım; bunların hepsi muhakkak hadîs sahibidir (âlimidir), demiştir. Ve yine Buhârî: Ben ancak îmân, kavl ve fiildir diyenlerden hadîs yazdım, demiştir.

Hafız ibn Hacer, Buhârî’nin bütün şeyhlerini beş tabaka içinde top­lamıştır:

Birinci Tabaka: Bunlar Buhârî’ye tabiîlerden alıp tahdîs edenler­dir. Muhammed ibn Abdillah el-Ensâr (214/829) gibi ki, bu zât Buhâ­rî’ye Humeyd’den tahdîs etti. Mekkî ibn İbrâhîm (215/830), bu zât Buhârî’ye Yezîd ibn Ebî Ubeyd’den tahdîs etti.Ebû Âsım ed-Dahhâk ibn Mahlîd en-Nebîl (212/827), bu zât Buhâ­rî’ye Yezîd bin Ebî Ubeyd’den tahdîs etti. Abdullah ibn Musa el-Absî (213/828), bu zât Buhârî’ye İsmâîl ibn Ebî Hâlid ve Hişâm ibn Urve’den tahdîs etmiştir. Bu son ikisi tabiî­dirler. O, Buhârî’ye Ma’rûf’dan, o da Alî ibn Ebî Tâlib’den tahdîs etti. Ebû Nuaym Fadl ibn Dukayn (219/834) ki bu, Buhârî’ye el-A’meş’den tahdîs etti. Hallâd ibn Yahya (217/832), ki bu, Buhârî’ye Îsâ ibn Tahmân’dan tahdîs etti. Alî ibn Ayyaş (217/832) ile İsâm ibn Hâlid el-Hadramî (211 ?,215/ 826?830), ki bunların ikisi de Buhârî’ye tabiî olan Cerîr ibn Usmân’dan, o da sahâbî olan Büsr ibn Abdillah’dan tahdîs etmişlerdir. Bun­ların hepsinin şeyhleri tabiîlerdendir.

İkinci Tabaka: Bunlar birinci tabakadak ilerin asrında bulunanla r, lâkin tabiîlerin sikalarından işitmeyenlerdir:

Âdem ibn Ebî İyâs (229/843), Ebû Mushir Abdu’l-A’lâ ibnu Mushir el-Gassânî ed-Dımaşkî (218/835), Saîd ibnu’l-Hakem ibn Ebî Meryem (223/837), Eyyûb ibn Süleyman (224/838) ve emsalleri gibiler.

Üçüncü Tabaka: Bu, Buhârî’nin şeyhlerinden orta tabakadır. Bun­lar tabiîlere kavuşmayan, fakat tebeu’t-tâbiîn’in büyüklerinden hadîs alanlardır: Süleyman ibn Harb el-Ezdî (244/838), Kuteybe ibn Saîd (240/854), Nuaym ibn Hammâd el-Huzâî Alî ibnu’l-Medînî (234/848), Yahya ibn Maîn (233/847), Ahmed ibn Hanbel (241/855), İshâk ibn Râhûye (238/852)[2], Ebû Bekr ibnu Ebî Şeybe (235/849), Usmân ibnu Ebî Şeybe (239/853) ve bunların benzerler i gibi.

İşte bu tabaka, kendileri nden hadîs almakta Müslim’in Buhârî’ye ortak olduğu kimselerd ir.

Dördüncü Tabaka: Bunlar hadîs talebinde Buhârî’nin refikleri ve kendisind en biraz önce işitmiş olanlardır: Ebû Hatim er-Râzî (277/890), Muhammed ibn Abdirrahîm (Saika) (255/868), Abd ibn Humeyd (249/863), Muhammed ibn Yahya ez-Zuhlî (252/866), Ahmed yâhud Muhammed ibnu’n-Nadr Ebû Bekr ibn Hâşim ibni’l-Kaasım el-Bağdâdî (245/859) ve bunlara benzerler den bir cemaat. Buhârî, bunlardan ancak şeyhlerinden işitme fırsatını kaçırdığı ha­dîsleri yâhud da bunlardan gayrileri yanında bulamadığı hadîsleri tahrîc eder.

Beşinci Tabaka: Bunlar yaşta ve isnâdda kendi talebeler i sırasın­da bulunan bir toplulukt ur. Buhârî bunlardan bir fâideden dolayı ha­dîs işitmiştir: Abdullah ibn Hammâd el-Âmulî (273/886), Abdullah ibn Ebi’l-Âs el-Havârizmî, Huseyn ibn Muhammed el-Kabbânî (289/901), Ebû îsâ et-Tirmizî (279/892) ve diğerleri gibi…

Buhârî bunlardan az şey rivayet etmiştir. Ve onlardan rivayet et­mekte Usmân ibn Ebî Şeybe’nin Vekî’den rivayet ettiği şu sözle amel etmiştir: Vekî’: Kişi ‘kendi fevkinde ve kendinin aşağısında olanlarda n hadîs söylemedikçe âlim olmaz, demiştir. Buhârî de: Muhaddis, kendi fevkinde olanlarda n da, kendi misli olanlarda n da, kendi dûnunda olan­lardan da hadîs yazmadıkça tam muhaddis olamaz, demiştir. [3]
 
[1] Hedyu’s-Sârî, s.479-480, “Zikru raerâtibi meşâyıhi’llezîne ketebe anhum ve haddese anhum”; Umdetu’l-Kaarî, l, 10, “Cümletu men haddese anhu’l-Buhârî fi sahihi­ni hamsu tabakatın”; İrşâdu’s-Sârî, I, s.32-33, “Ve zikru ba’zı şuyûhihî ve men ahaze anhu…”.

[2] Böyle (veyh) ile nihâyetlenen   alemler nahivcile r mezhebinc e -ki hakikatte de böy­le telâffuz olunmuştur- vav’ın fethi ve yâ’nın sükûnu iledir. Bu takdirce “Râhaveyh” demek  lâzım   gelirdi.  Lâkin hadîsciler (Veyh)  lâfzındaki nekâretten hoş­lanmadıkları için hâ’nın dammı ve vav’ın sükûnuyle okurlar. Buna göre “Râhûye” demek lâzım gelir. Bu kitâb da bir hadîs kitabı olduğundan, hadîscilerin mesleki tercih olundu (Tecrîd Ter.,s. 49).

[3] Mehmed Sofuoğlu, Sahih-i Buhari ve Tercemesi, Ötüken Yayınları; 50-51.

Explore posts in the same categories: Şeyhlerinin Tabakaları ve Mertebeleri, İmam Buhari

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s


%d blogcu bunu beğendi: