Sünnet Anlayışı

Ben onda ekseri hadis alimlerin de görülen donukluğu ve nakil ulemasında bulunan kuruluğu görmedim. O bizzat görüş sahibi bir fakih, alimlerin ve selefin mezheb sahibi imamlarının görüşlerinde fevkalade bilgi sahibi idi. Onun eserlerin de en çok hoşuma giden taraf “bir hadisi sevkedip geçmez, onun metnindek i zayıflığı, senedinde ki karanlık tarafı açıklaması idi.” İşte ben bu faydayı diğer hadis sevkedenlerde göremedim».
İşte talebesi Salahüddin Safedi ‘El-Vâfi bil-Vefeyat”ında (2/163) böyle söylüyor.
Zehebî, Mizzî’nin yolunda yürüyerek hadis metni ve rical ilminde onların elde ettikleri neticeye kendi çalışmasını ekleyince, bu sahada müthiş bir isim oldu. Birzalî’nin Tarih anlayışını geliştirip hadisle bütünleştirdi.


İbni Teymiye’nin kuru fıkıh nakline karşı çıkması ve fıkhı Kitab ve sünnetle süslemesinden etkilener ek “Fıkhüssüne”‘de ta’bir edilen bir fıkıh anlayışına büründü. Şu kadarki o, İbni Teymiye ve diğerlerinde görülen aşırılıkları görmüş bunları kendi bilgi süzgecinden geçirmiş olduğundan İbni Teymiye’ye göre daha insaflı daha müsamahalı, sünnet ruhuna daha uygun bir karar merciî haline geldi.
O insanlar hemen tekfire yönelmeyen aksine, onları mümkün mertebe sünnet içinde tutmaya çalışan bir yapıya kavuşmuştu. Şiayı hiç sevmediği halde pek çok yerde şia alimlerin i yererken çok defa onlardan sika olanlarını övüp “şiadır ama sikadır, sözüne güvenilir” demiştir.
İşte Şeyhi Ahmed b. Abdü’l Münim el-Kazvini’yi anlatırken “Mu-cemde” Zehebî’nin Sünnet anlayışının ne kadar geniş olduğu ortaya çıkar. Zehebi:
«Nafi, İbni Ömer (r.a.)’ın Efendimiz (s.a.v.)’in kabri şerifine elle dokunmayı mekruh gördü» dediği haberi şöyle yorumlar:
-Evet, İbni Ömer bunda bir edepsizli k gördüğü için bunu mekruh saymıştır. İmam Ahmed b. Hanbel, Peygamber (s.a.v.)’in kabrine el sürupte öpme konusu kendine sorulunca, “bunda bir sakınca görmemiştir.” Bu haberi oğlu Abdullah nakletmiştir. İşte burada:
“Peki, öyle ise Ashabın böyle bir örnek yapmış olması gerekmezm iydi” diye bir soru yöneltilirse şöyle cevap verilir:
«-Ashab-ı kiram bizzat Efendimiz (s.a.v.)’i görmüş, nice yıllar ondan faydalanıp elini öpmüşlerdir. Onun abdest suyunu teberrüken almak için kapışırlardı. Hacc-ı Ekber günü onun saçlarını bölüştüler. Tükürse sanki tükrüğü yere düşmeden biri havada eliyle kapar yüzünü ovalamak isterdi. İşte bizim devrimizi n böyle muazzam nasibden hissemiz yok. Bunun için onu tazim etmek, onunla olabilmek, selamlama k ve öpmek için kendimizi onun kabrine atarız. Sabit el-Bü-nani’nin, Enes (r.a.)’ın elini öpüp yüzüne koyarak “Peygamber in eline değen bu ellerdir” dediğine bir baksana.. .»
Bu tür hareketle r müslümanın Peygamber ini aşırı derecede sevmesini harekete geçirir. Müslüman ise zaten canından da malından da, evladından da, bütün insanlard an da cennet ve hurilerin den de daha fazla Allah’ı ve Rasülünü sevmekle emrolunmuştur. Hatta mü’ minierden bir kısmı Ebû Bekir (r.a.)’a söğen birini duyunca kılıcını sıyırıp başını vurmuş. Kesinlikl e inanıyorum ki; kendine yada babasına söğerken duysaydı adamın kanını helal görmezdi
Hem görmüyormusun ki Ashab Peygamber i sevmede son derece ileri giderek: “Sana secde edelim mi?” diye sormuşlardı da, O da: “Hayır” buyurmuş idi. Eğer izin verseydi sahabe ona ibadet secdesi değil ululama ve ta’zim etme secdesi yapmış olacaktı. Nitekim Yusuf (a.s)ın kardeşlerinin Yusuf (a.s.)’a yaptıkları secdede bu kabil şeylerdendir.
İşte bir müslümanın ta’zim kasdı ile Peygamber (sav)in kabrine karşı secde etmesi hakkındaki hükümde böyle olup böyle yapan birine asla kâfir oldu denemez. Ancak onun âsi olduğuna hükmedilip bunun yasak olduğu o kişiye anlatılır.
İşte hafız Zehebî’nin kabirlere karşı (bir kısım şianın hala yaptığı gibi) namaz kılan kimse hakkındaki hükümde budur.
(Konuyu İbni Teymiye Fetava cilt. 27/106-110 arasında uzun uzadıya tartışır.) Görüldüğü gibi Zehebî burada Şiayı tekfire yanaş mıyor. Yine Zehebî, küfür gibi görünen bir sözü iyiye hamlede bilecek bir yanı varsa ona hamleder. Mesela İbni Hibban’ı Tezkeretü’l Huffazında ve Tarihü’l İslammda ve Siyerinde müdafa eder. Zira Abdullah b. Muhammed el Ensarî “Zemmü’l Kelam1′ adlı eserinde İbni Hibbanın “Peygamber lik ilim ve ameldir” dediğinden zemmedili p halifeye yazıldığını, onunda öldürülmesine hükmettiğini anlatır.. Zehebî buna cevaben derki;
«Bu acayib bir hikayedir . İbni Hibban büyük İslam imamlarından biridir. Onun hata etmeyecek derecede masum olduğunu iddia etmiyoruz . Ancak bu sözü müslüman söylese birşeye, kafir söylese başka bir şeye atfedilir . Müslüman onu uygun olmayan bir şeye itlak etse ma’zur sayar ve o bununla söylediği şeyde bulunan anlamın bizzat kendini kasdetmed i deriz. Peygamber imizin; “Hac arafa günüdür.” sözü de böyledir. Malumdur ki kişi sırf arafa günü vakfeye durmakla hacı olmaz. Diğer farzlanda yapacaktır. Efendimiz burada haccin en mühimi üzerinde durdu. Yoksa haccın ne olduğunu haber vermek istemedi. İşte İbni Hibbanda bu sözüyle peygamber liğin en önemli rüknünü belirtiyo r. Çünkü peygamber lerin en kamil sıfatı ilim ve ameldir. Hiç kimse bu ikisi olmadan asla peygamber olamaz. Bu ikisi kendinde olan herkeste peygamber olamaz. Zira peygamber lik hak vergisidi r. Onu elde etmeye kulun çaresi yoktur. Aksine Nübüvvet ile İlmi Ledünni ve salih amelde meydana gelir.
Bu sözü kafir filozof söylediğinde ise “Peygamber lik ilim ve amel sonucu elde edilebili r” demektedi rki bu küfürdür. İbni Hibban ise asla bunu kasdetmiy or.» [36] diyor. [37]

[36] Bak Zehebî Siyeri alamın -nübele  16/95.96. Tezkeretül Huffaz, 3/921, Mizan 3/507
[37] İmam Zehebi, Tarihu’l-İslam,1/53-56

Explore posts in the same categories: Hafız Zehebi, Sünnet Anlayışı

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s


%d blogcu bunu beğendi: