Te’lîf Ettiği Eserler
[1]
1) el-Câmi’u’s-Sahîh. Bu te’lîflerin en azametlis idir; ayrıca tanıtılacaktır.
2) el-Edebu’1-Müfred. Bunu Buhârî’den Ahmed ibn Muhammed el-Celîl el-Bezzâr rivayet eder.
3) Birru’l-Vâlideyn. Bunu Buhârî’den kâtibi Muhammed ibn Dellûye rivayet eder.
4) et-Tarîhu’1-Kebîr. Peygamber’in kabri yanında mehtâblı gecelerde te’lîf etti, Bunu Ebû Ahmed Muhammed ibn Süleyman ibn Fâris ile Ebu’l-Hasen Muhammed ibn Sehl en-Nesevî ve diğerleri rivayet ederler,
5) et-Târîhu’1-Evsât. Bunu Buhârî’den Abdullah ibn Ahmed ibn Abdisselâm el-Haffâf ile Zencûye ibn Muhammed el-Lebdâd rivayet eder.
6) et-Târîhu’s-Sağîr. Bunu Buhârî’den Abdullah ibn Muhammed ibn Abdirrâhman el-Eşkar rivayet eder.
7) Halku Efâli’l-İbâd. Bunu kendisi ile ez-Zuhlî arasında vâki’ olan niza sebebiyle tasnif etmiştir. Bu kitabını kendisind en Yûsuf ibn Reyhan ibn Abdissame d ile el Firabrî rivayet ederler.
Kitâbu’d-Duâfâ. Bunu kendisind en Ebû Bişr Muhammed ibn Ahmed ibn Hammâd ed-Dûlâbî, Ebû Ca’fer Musebbih ibn Saîd ve Âdem ibn Musa el-Hıvârî rivayet ederler.
9) el-Câmi’u'1-Kebîr. Bunu İbn Tâhir zikretti.
10) el-Musnedu’1-Kebîr
11) et-Tefsîru’1-Kebîr. Bu sonuncuyu el-Firabrî zikretti.
12) Kitâbu’l-Eşribe. Bunu ed-Dârakutnî, el-Mu’telif ve’1-Muhtelif kitabı içinde zikretti.
13) Kitâbu’l-Hibe. Bunu varrâkı, yânı kâtibi zikretti.
14) Esâmi’u’s-Sahâbe. Bunu Ebu’l-Kaasım ibn Mende zikredip, Buhârî’den İbn Fâris tarikiyle rivayet eder. Ebu’l-Kaasım el-Bağavî, Mu’cemu’s-Sahâbe kitabında; îbn Mende de el-Ma’rife’de bundan çok şeyler nakletmis lerdir.
15) Kitâbu’l-Vuhdân. Bu sahâbîlerden ancak bir tek hadîsi bulunanları toplamakt adır.
16) Kitâbu’I-Mebsût. Bunu el-Halîl, el-İrşâd kitabında zikretti. Mehyeb ibn Suleym de bunu Buhârî’den Kitâbu’l-îlel içinde rivayet etti. Bunu Ebu’l-Kaasım ibn Mende de zikretti. Ibn Mende bunu Muhammed ibn Abdillah ibn Hamdûn’dan, o da Ebû Muhammed Abdullah ibni’ş-Şarkî’den olmak üzere Buhârî’den rivayet eder.
17) Kitâbu’1-Künâ, Bunu el-Hâkim Ebû Ahmed zikredip, bundan nakilde bulunur.
18) Kitâbu’l-Fevâid. Bunu et-Tirmizî, el-Câmi’i içindeki “Kitâbu’l-Menâkıb” esnasında zikretti,
19) Refu’l-Yedeyn fî’s-Salât.
20) Kitâbu’l-Kırâa Halfe’I-İmâm (Hayru’lKelâm ft’1-Kırâa Halfe’l-İmâm). Mısır’da basılmıştır.
21) Sulâsiyyât. Peygamber’den üç râvî ile gelen 22 hadîslik bir risaledir.[2]
[1] Bu kitablar listesi Fihristu ibn Nedîm, s.335-336; Heydu’s-Sârî, s.493; İrşâdu’s-Sârî, I, 36; Keşfu’z-Zunûn, I, II, çeşitli sahîfelerden toplanıp sıralanmıştır. Bunlardan basılmış olanlar: Mu’cemu’I-Matbûat, I, 534-537′de gösterilmiştir. Bu eserlerin Keşfu’z-Zunûn’da zikredild ikleri yerlerde kısa tavsifler i yapılmıştır.
[2] Târihu Bağdâd, II, 4-35; Tabakâatu’ş-Şârıiyye, II, 2-l9:Hedyu’s-Sârî, I-195; İrşâdu’s-Sârî, I, 19-46; Keşfu’z-Zunûn, I, 541-555 ve II, birçok sahîfelerde. Brockelma nn, GAL I, 157, Supp. I, 260-265; Fuad Sezgin GAS, I, 126-128; Mu’cemu’l-Matbûât, I. 534-537.
Mehmed Sofuoğlu, Sahih-i Buhari ve Tercemesi, Ötüken Yayınları: 85-86.
