Te’lîf Ettiği Eserler

[1]
1) el-Câmi’u’s-Sahîh. Bu te’lîflerin en azametlis idir; ayrıca tanıtı­lacaktır.
2) el-Edebu’1-Müfred. Bunu Buhârî’den Ahmed ibn Muhammed el-Celîl el-Bezzâr rivayet eder.
3) Birru’l-Vâlideyn. Bunu Buhârî’den kâtibi Muhammed ibn Dellûye rivayet eder.

Buhârî’nin Ölümü

İbn Adiyy şöyle dedi: Ben Abdulkuddûs ibn Abdilcebbâr’dan işittim, şöyle diyordu: Buhara Vâlîsi Hâlid ibn Ahmed, Muhammed ibn İsmail el-Buhârî’nin Buhârâ’dan çıkmasını emr ettiği zaman Buhârî, Semerkand köylerinden bir köy olan ve Semerkand’dan iki fersah kadar uzaklıkta bulunan Hartenk’e çıkıp gitti. Orada Buhârî’nin akrabaları vardı; onların yanına indi. Râvî dedi ki: Ben Buhârî’den işittim, gecelerden [...]

Hâlid İbn Ahmed ez-Zuhlî’nin Fitnesi

Ahmed ibn Mansûr eş-Şîrâzî şöyle dedi Ebû Abdillah el-Buhârî, Buhârâ’ya döndüğü zaman, şehirden bir fersah uzaklığa onun için birçok çadırlar dikildi. Şehir ahâlîsinin çoğu onu karşılamağa çıktı, hattâ şe­hirde zikre değer kimse kalmadı. Buhârî’nin üstüne altın ve gümüş paralar saçıldı. Bir müddet bu sevgi devam etti. Sonra onun tâlii bu­landı ve hava aleyhine döndü. İşte [...]

ez-Zuhlî Tarafından Ma’rûz Kaldığı Fitne

Hatim ibn Ahmed ibn Muhammed şöyle dedi: Ben Müslim ibnu’l-Haccac’dan işittim, söyle diyordu: Muhammed ibn İsmail Nîşâbûr’a geldiği zaman, Nîşâbûr halkının ona yaptığı karşılamayı hiçbir vâlîye ve hiçbir alime yaptıklarını görmedim. Buhârî’yi şehirden iki yâhud üç merhale uzakla karşıladılar. Muhammed ibn Yahya ez-Zuhlî kendi meclisind e: Her kim yarın Muhammed ibn İsmâlîl’i karşılamak isterse onu [...]

İmâm Buhârî’nin Tercihleri

* İki sünnet yerinin inzal olmaksızın birbirine sâdece dokunma­sından yıkanmanın vâcib olmıyacağı, ancak yıkanmanın daha ihtiyatlı olduğu.
* Hamamda Kur’ân okumakta be’s olmıyacağı.
* Meninin yıkanmasının da, el ile sürtülüp ovalanmasının da caiz olması.
* Suyun içine murdar düşmekle değil de, ancak tağayyur (yâni baş­kalaşma) ile murdar olacağı.

İmâm Müslim’in İmâm Buhârî’yi Takdîr Etmesi

Hafız Ebû Hâmid el-A’meş şöyle dedi: Biz Nîşâbûr’da Buhârî’nin yanında idik. Müslim ibnu’l-Haccâc geldi ve Buhârî’ye şu hadîsi sordu:
Ubeydulla h ibn Amr, Ebu’z-Zuheyr’den, o da Câbir’den; dedi ki: Resûlullah (S) bizleri bir seriyye içinde gönderdi, berâberimizde Ebû Ubeyde vardı… (Hadîs uzunca devam ediyor).
Buhârî şöyle dedi: Bize İbnu Ebî Uveys tahdîs etti. Bana kardeşim Süleyman ibn [...]

Buhârî Hakkında Övgü ve Beyânlar

Hatîb el-Bağdâdî, İmâm Ahmed ibn Hanbel’e varan senedi ile ri­vayet etti ki, Ahmed ibn Hanbel: Horasan ülkesi Muhammed ibn İsmâîl gibisini çıkarmadı, demiştir. Ahmed ibn Hanbel’in oğlu Abdullah, babasına hadîs hafızlarını sordu. Ahmed ibn Hanbel: Horasan’dan bir çok gençlerdir, dedi ve onlar içinde Buhârî’yi saydı; saymağa da Bu­hârî ile başladı.
Yine Hatîb, İmâm Ahmed’den rivayet etti. [...]

Şiirleri ve Nadide Sözleri

Buhârî’nin nazımdaki fesahati, nesirdeki fesahatin den az değildir. O, iki fenni de iyi yapardı. Şu kadar ki, bu husûsda ondan bize pek az şey ulaşmıştır. O da üstâdlarının üstadı İmâm Şafiî’nin şiir husu­sunda gittiği yola mı gitti, bilmiyoruz. Şafiî:
“Eğer şiir âlimlere ayıblılık ve eksiklik getirir olmayaydı, ben bugün muhakkak şâir Lebîd’den daha güzel şiir söyleyici [...]

Atış ve Harb Âletleri Kullanmayı Bilmesi

Ebû Abdillah el-Buhârî ziyâde olan ilmi, geniş cömertliği ve büyük takvâsıyle beraber harb işlerini sağlam yapıyor ve cihâd âletleri­ni güzelleştirmeyi iyi biliyordu . Harb âletlerini kullanmak ta en meşakkatli iş atmak olduğu gizli değildir. Buhârî atışta başkaları üze­rinde seçkin derecede idi. Çünkü birçok defalar üstüste atış yaptığın­da hedefi isabette hiç hatâ yapmıyordu.

Sîreti, Zühdü, Faziletleri ve Cömertliği

[1]
Kâtibi şöyle dedi: Ben Ebû Abdillah’dan işittim, o: İçinde dünyâ zikri bulunan bir kelâm etmek istediğimde muhakkak Allah’a hamd ve sena ile başlamışımdır, diyordu.
Yine kâtibi şöyle dedi: Ebû Abdillah el-Buhârî’nin babasından vâ­ris olduğu büyük malı vardı. Kendisi bu malı mudârebe ortaklığına verirdi.[2] Bir defasında alacaklısı Buhârî’nin zararına büyük bir mal kesip almıştı. Firabr’de iken Buhârî’ye [...]